<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X51n0831"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 831 观所缘缘论直解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 831 观所缘缘论直解</title> <author>明 智旭解</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">51</idno>.<idno type="no">831</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">观所缘缘论直解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-23T08:36:42"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0814a" n="0814a"/> <lb ed="X" n="0814a01"/> <lb ed="X" n="0814a02"/> <lb ed="X" n="0814a03"/> <lb ed="X" n="0814a04"/> <lb ed="X" n="0814a05"/><cb:docNumber>No. 831</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0814a06"/><lb ed="R083" n="0356a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>观所缘缘论直解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0814a07"/> <lb ed="X" n="0814a08"/><lb ed="R083" n="0356a02"/><byline cb:type="other">陈那菩萨 造</byline> <lb ed="X" n="0814a09"/><lb ed="R083" n="0356a03"/><byline cb:type="other">三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name> 译</byline> <lb ed="X" n="0814a10"/><lb ed="R083" n="0356a04"/><byline cb:type="author">藕益道人 智旭 解</byline> <lb ed="X" n="0814a11"/><lb ed="R083" n="0356a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0814a1101">观之一字。是能观之智。即第六识与正解等诸善 <lb ed="X" n="0814a12"/><lb ed="R083" n="0356a06"/>心所。藉正教正理以为定量。令于所观不倒不错 <lb ed="X" n="0814a13"/><lb ed="R083" n="0356a07"/>也。所缘缘三字。是所观之境。即心王心所之相分 <lb ed="X" n="0814a14"/><lb ed="R083" n="0356a08"/>也。盖凡心王心所。皆藉四缘而生。一亲因缘。即是 <lb ed="X" n="0814a15"/><lb ed="R083" n="0356a09"/>种子。二等无间缘。即前念现行。三所缘缘。即各识 <lb ed="X" n="0814a16"/><lb ed="R083" n="0356a10"/>自所变之相分。四增上缘。即六根及馀一切心心 <lb ed="X" n="0814a17"/><lb ed="R083" n="0356a11"/>所等。今于四缘之中。独论观所缘缘。又于一切所 <lb ed="X" n="0814a18"/><lb ed="R083" n="0356a12"/>缘缘中。独约前五识言者。盖现量五尘境界。凡外 <lb ed="X" n="0814a19"/><lb ed="R083" n="0356a13"/>小乘愚惑不了。妄计以为心外实法。所以生取捨 <lb ed="X" n="0814a20"/><lb ed="R083" n="0356a14"/>想。起贪嗔痴。今用正理比度挍量。既非极微。又非 <lb ed="X" n="0814a21"/><lb ed="R083" n="0356a15"/>和合。则心外更无一法为所缘缘。而所缘缘。唯是 <lb ed="X" n="0814a22"/><lb ed="R083" n="0356a16"/>自识所变相分明矣。既唯自识所变相分。又何容 <lb ed="X" n="0814a23"/><lb ed="R083" n="0356a17"/>生取捨想。起贪嗔痴哉。此则破我法二执之神剑。 <lb ed="X" n="0814a24"/><lb ed="R083" n="0356a18"/>断烦恼妄想之利斧也。论字如常可解。论中先叙 <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0814b" n="0814b"/> <lb ed="X" n="0814b01"/><lb ed="R083" n="0356b01"/>极微和合二执。是似能立门。次明彼俱非理以下。 <lb ed="X" n="0814b02"/><lb ed="R083" n="0356b02"/>是真能破门。後明内色如外现等。申于正義。是真 <lb ed="X" n="0814b03"/><lb ed="R083" n="0356b03"/>能立门。此皆由陈那菩萨。以根本智证真现量。故 <lb ed="X" n="0814b04"/><lb ed="R083" n="0356b04"/>能以後得智立真比量。开晓後人。名之为论。吾人 <lb ed="X" n="0814b05"/><lb ed="R083" n="0356b05"/>读此论者。借此正教为量。二六时中。恒于五尘如 <lb ed="X" n="0814b06"/><lb ed="R083" n="0356b06"/>理观察。了知无心外之极微。亦无心外之和合相。 <lb ed="X" n="0814b07"/><lb ed="R083" n="0356b07"/>一切所见所闻所觉所触。唯是自识所变相分。即 <lb ed="X" n="0814b08"/><lb ed="R083" n="0356b08"/>此为识所缘。即此助生于识。是名大乘唯心识观 <lb ed="X" n="0814b09"/><lb ed="R083" n="0356b09"/>初门。</p><p xml:id="pX51p0814b0903" cb:place="inline">△论文分二。初破外执。二申正義。初彼外执 <lb ed="X" n="0814b10"/><lb ed="R083" n="0356b10"/>三。初正破二计。二破诸转计。三结非外色。初又三。 <lb ed="X" n="0814b11"/><lb ed="R083" n="0356b11"/>初总叙破。二别夺破。三结违理。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814b12"/><lb ed="R083" n="0356b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0814b1201">诸有欲令眼等五识。以外色作所缘缘者。或执极微。 <lb ed="X" n="0814b13"/><lb ed="R083" n="0356b13"/>许有实体能生识故。或执和合。以识生时带彼相故。 <lb ed="X" n="0814b14"/><lb ed="R083" n="0356b14"/>二俱非理。所以者何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814b15"/><lb ed="R083" n="0356b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0814b1501">言诸外道及小乘等。不达心外无法。故有妄自立 <lb ed="X" n="0814b16"/><lb ed="R083" n="0356b16"/>论。欲令眼等五识。不以自所变相为所缘缘。而以 <lb ed="X" n="0814b17"/><lb ed="R083" n="0356b17"/>外五尘色法作所缘缘者。或执心外极微为所缘 <lb ed="X" n="0814b18"/><lb ed="R083" n="0356b18"/>缘。妄许微尘为有实体。能生识故。或执心外极微 <lb ed="X" n="0814b19"/><lb ed="R083" n="0357a01"/>和合之物为所缘缘。以识生时带彼相故。此总叙 <lb ed="X" n="0814b20"/><lb ed="R083" n="0357a02"/>二种妄执也。二俱非理句。以理总夺。所以者何句。 <lb ed="X" n="0814b21"/><lb ed="R083" n="0357a03"/>征起下文。</p><p xml:id="pX51p0814b2105" cb:place="inline">△二别夺破二。初破极微。二破和合。初 <lb ed="X" n="0814b22"/><lb ed="R083" n="0357a04"/>中二。初立颂。二释成。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814b23"/><lb ed="R083" n="0357a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0814b2301">极微于五识。设缘非所缘。彼相识无故。犹如眼根等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814b24"/><lb ed="R083" n="0357a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0814b2401">量云。彼所执极微是有法。其于五识。设许为缘。决 <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0814c" n="0814c"/> <lb ed="X" n="0814c01"/><lb ed="R083" n="0357a07"/>定非所缘宗。因云彼极微相。于五识上无可得故。 <lb ed="X" n="0814c02"/><lb ed="R083" n="0357a08"/>同喩如眼根等。盖五根能发五识。是增上缘。五识 <lb ed="X" n="0814c03"/><lb ed="R083" n="0357a09"/>不带五根相起。非所缘缘也。姑无论识外本无极 <lb ed="X" n="0814c04"/><lb ed="R083" n="0357a10"/>微可得。今纵许微尘实有而能生识。亦止可为增 <lb ed="X" n="0814c05"/><lb ed="R083" n="0357a11"/>上缘耳。岂可执为所缘缘哉。</p><p xml:id="pX51p0814c0512" cb:place="inline">△二释成又二。初正 <lb ed="X" n="0814c06"/><lb ed="R083" n="0357a12"/>明所缘缘義。二释颂责其義缺。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814c07"/><lb ed="R083" n="0357a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0814c0701">所缘缘者。谓能缘<note place="inline">之</note>识。带彼相起<note place="inline">故名所缘</note>。及有实体。令 <lb ed="X" n="0814c08"/><lb ed="R083" n="0357a14"/>能缘<note place="inline">之</note>识托彼而生<note place="inline">故复名缘</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814c09"/><lb ed="R083" n="0357a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0814c0901">此明所缘缘。须具所虑所托二義。二義随缺。则不 <lb ed="X" n="0814c10"/><lb ed="R083" n="0357a16"/>可立为所缘缘也。</p><p xml:id="pX51p0814c1008" cb:place="inline">△二释颂责其義缺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814c11"/><lb ed="R083" n="0357a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0814c1101">色等极微。设有实体能生五识。容有缘義。然非所缘。 <lb ed="X" n="0814c12"/><lb ed="R083" n="0357a18"/>如眼根等。于眼等识无彼相故。如是极微。于眼等识 <lb ed="X" n="0814c13"/><lb ed="R083" n="0357b01"/>无所缘義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814c14"/><lb ed="R083" n="0357b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0814c1401">谓彼所执色等极微。姑无论其元无实法。设纵许 <lb ed="X" n="0814c15"/><lb ed="R083" n="0357b03"/>有实体能生五识。容有缘義。然非所缘。喩如眼等 <lb ed="X" n="0814c16"/><lb ed="R083" n="0357b04"/>五根。于眼识等不带彼相起故。如是极微亦尔。于 <lb ed="X" n="0814c17"/><lb ed="R083" n="0357b05"/>眼等识无所缘義。云何可名所缘缘耶。</p><p xml:id="pX51p0814c1716" cb:place="inline">△二破和 <lb ed="X" n="0814c18"/><lb ed="R083" n="0357b06"/>合二。初立颂。二释成。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814c19"/><lb ed="R083" n="0357b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0814c1901">和合于五识。设所缘非缘。彼体实无故。犹如第二月。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0814c20"/><lb ed="R083" n="0357b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0814c2001">量云。彼所执和合是有法。其于五识。设许为所缘。 <lb ed="X" n="0814c21"/><lb ed="R083" n="0357b09"/>决定非缘宗。因云。彼和合物。但有假相而体实无 <lb ed="X" n="0814c22"/><lb ed="R083" n="0357b10"/>故。同喩如第二月。盖第二月。捏目妄见。其体实无。 <lb ed="X" n="0814c23"/><lb ed="R083" n="0357b11"/>但是意识非量境界。不是现量性境。不为生眼识 <lb ed="X" n="0814c24"/><lb ed="R083" n="0357b12"/>缘也。既无缘義。则所缘義亦岂得成。特姑纵之云 <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0815a" n="0815a"/> <lb ed="X" n="0815a01"/><lb ed="R083" n="0357b13"/>耳。</p><p xml:id="pX51p0815a0102" cb:place="inline">△二释成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815a02"/><lb ed="R083" n="0357b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815a0201">色等和合。于眼识等有彼相故。设作所缘。然无缘義。 <lb ed="X" n="0815a03"/><lb ed="R083" n="0357b15"/>如眼错乱。见第二月。彼无实体。不能生故。如是和合。 <lb ed="X" n="0815a04"/><lb ed="R083" n="0357b16"/>于眼等识无有缘義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815a05"/><lb ed="R083" n="0357b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815a0501">谓彼所执心外色等和合之相。于眼识等。似有带 <lb ed="X" n="0815a06"/><lb ed="R083" n="0357b18"/>彼相起義故。设使可作所缘。然无能为生识之缘 <lb ed="X" n="0815a07"/><lb ed="R083" n="0358a01"/>之義。譬如因眼错乱。见第二月。彼第二月。原无实 <lb ed="X" n="0815a08"/><lb ed="R083" n="0358a02"/>体。不能生于现量眼识。但是意识非量境故。如是 <lb ed="X" n="0815a09"/><lb ed="R083" n="0358a03"/>所执和合之相。亦如二月一般。于眼等识。无有缘 <lb ed="X" n="0815a10"/><lb ed="R083" n="0358a04"/>義。既无缘義。又岂可为所缘缘耶。</p><p xml:id="pX51p0815a1014" cb:place="inline">△三结违理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815a11"/><lb ed="R083" n="0358a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815a1101">故外二事。于所缘缘互缺一支。俱不应理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815a12"/><lb ed="R083" n="0358a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815a1201">谓彼所执心外极微。及和合相之二事。于所缘缘 <lb ed="X" n="0815a13"/><lb ed="R083" n="0358a07"/>之義。各缺一支。故俱不应理也。初正破二计竟。</p><p xml:id="pX51p0815a1319" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0815a14"/><lb ed="R083" n="0358a08"/>二破诸转计二。初破极微和集相。二破极微和集 <lb ed="X" n="0815a15"/><lb ed="R083" n="0358a09"/>位。初中二。初叙计。二破斥。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815a16"/><lb ed="R083" n="0358a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815a1601">有执色等各有多相。于中一分是现量境。故诸极微 <lb ed="X" n="0815a17"/><lb ed="R083" n="0358a11"/>相资。各有一和集相。此相实有。各能发生似<anchor xml:id="nkr_note_add_0815a1701" n="0815a1701"/><anchor xml:id="beg0815a1701" n="0815a1701"/>已<anchor xml:id="end0815a1701"/>相识。 <lb ed="X" n="0815a18"/><lb ed="R083" n="0358a12"/>故与五识作所缘缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815a19"/><lb ed="R083" n="0358a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815a1901">谓有妄执色等诸境。各有多种和合差别假相。于 <lb ed="X" n="0815a20"/><lb ed="R083" n="0358a14"/>中一分本极微相。是现量境。故诸极微相资。遂亦 <lb ed="X" n="0815a21"/><lb ed="R083" n="0358a15"/>各有一和集相。此和集相不離极微。故是实有。而 <lb ed="X" n="0815a22"/><lb ed="R083" n="0358a16"/>此实有之和集相。各能发生似于<anchor xml:id="nkr_note_add_0815a2201" n="0815a2201"/><anchor xml:id="beg0815a2201" n="0815a2201"/>己<anchor xml:id="end0815a2201"/>相之识。此则 <lb ed="X" n="0815a23"/><lb ed="R083" n="0358a17"/>双具带彼相起见托彼生二義故与五识作所缘 <lb ed="X" n="0815a24"/><lb ed="R083" n="0358a18"/>缘也。</p><p xml:id="pX51p0815a2403" cb:place="inline">△二破斥。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0815b" n="0815b"/> <lb ed="X" n="0815b01"/><lb ed="R083" n="0358b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815b0101">此亦非理。所以者何。和集如坚等。设于眼等识。是缘 <lb ed="X" n="0815b02"/><lb ed="R083" n="0358b02"/>非所缘。许极微相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815b03"/><lb ed="R083" n="0358b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815b0301">量云。彼所执极微上之和集相是有法。于眼等识。 <lb ed="X" n="0815b04"/><lb ed="R083" n="0358b04"/>设缘非所缘宗。因云。以彼许和集相不離极微相 <lb ed="X" n="0815b05"/><lb ed="R083" n="0358b05"/>故。同喩如坚湿等。譬如不離极微而有坚湿等性。 <lb ed="X" n="0815b06"/><lb ed="R083" n="0358b06"/>设许坚等实有。或可于眼等识是增上缘。而决非 <lb ed="X" n="0815b07"/><lb ed="R083" n="0358b07"/>是所缘。以眼等识。不带坚湿等相起故。今和集相 <lb ed="X" n="0815b08"/><lb ed="R083" n="0358b08"/>亦尔。设许实有。仍不離极微相故。如何得有所缘 <lb ed="X" n="0815b09"/><lb ed="R083" n="0358b09"/>義耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815b10"/><lb ed="R083" n="0358b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815b1001">如坚等相虽<note place="inline">纵许</note>是实有。于眼等识。容有<note place="inline">为</note>缘<note place="inline">助生之</note>義。 <lb ed="X" n="0815b11"/><lb ed="R083" n="0358b11"/>而非所缘<note place="inline">以</note>。眼等识上。无彼<note place="inline">坚等</note>相故<note place="inline">今</note>。色等极微<note place="inline">上各 <lb ed="X" n="0815b12"/><lb ed="R083" n="0358b12"/>各</note>诸和集相。理亦应尔。彼<note place="inline">于坚等相及和集相</note>俱执为<note place="inline">仍是</note>极微 <lb ed="X" n="0815b13"/><lb ed="R083" n="0358b13"/><note place="inline">上之</note>相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815b14"/><lb ed="R083" n="0358b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815b1401">重释颂義。如文可知。</p><p xml:id="pX51p0815b1409" cb:place="inline">△二破极微和集位二。初叙 <lb ed="X" n="0815b15"/><lb ed="R083" n="0358b15"/>计。二破斥。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815b16"/><lb ed="R083" n="0358b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815b1601">执眼等识。能缘极微诸和集相。复有别生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815b17"/><lb ed="R083" n="0358b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815b1701">因上<anchor xml:id="nkr_note_add_0815b1701" n="0815b1701"/><anchor xml:id="beg0815b1701" n="0815b1701"/>已<anchor xml:id="end0815b1701"/>破极微上之和集相。设有缘義而非所缘。 <lb ed="X" n="0815b18"/><lb ed="R083" n="0358b18"/>今又转成一执。谓极微上诸和集相。复有别别形 <lb ed="X" n="0815b19"/><lb ed="R083" n="0359a01"/>相生起。得为眼等识之所缘。故云执眼等识。能缘 <lb ed="X" n="0815b20"/><lb ed="R083" n="0359a02"/>极微诸和集相复有别生也。然此诸和集相。既仍 <lb ed="X" n="0815b21"/><lb ed="R083" n="0359a03"/>不離极微。极微不别。则觉相亦应无别。觉相既别。 <lb ed="X" n="0815b22"/><lb ed="R083" n="0359a04"/>则极微亦应有别。今谓觉相无别。既不可。谓极微 <lb ed="X" n="0815b23"/><lb ed="R083" n="0359a05"/>有别。亦不可。则所执不益谬乎。故下即约此二義 <lb ed="X" n="0815b24"/><lb ed="R083" n="0359a06"/>破之。</p><p xml:id="pX51p0815b2403" cb:place="inline">△二破斥又二。初约觉应无别破。二约极微 <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0815c" n="0815c"/> <lb ed="X" n="0815c01"/><lb ed="R083" n="0359a07"/>差别破。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815c02"/><lb ed="R083" n="0359a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815c0201">甁瓯等觉相。彼执应无别。非形别故别。形别非实故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815c03"/><lb ed="R083" n="0359a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815c0301">谓缘甁瓯等之觉相。若依彼执。则应更无差别。何 <lb ed="X" n="0815c04"/><lb ed="R083" n="0359a10"/>以故。甁之与瓯。同是极微上之和集相故。则缘此 <lb ed="X" n="0815c05"/><lb ed="R083" n="0359a11"/>和集相。何容作甁瓯差别觉哉。非可谓甁瓯等之 <lb ed="X" n="0815c06"/><lb ed="R083" n="0359a12"/>形别而觉相亦别。以形别唯在假法上有。非实极 <lb ed="X" n="0815c07"/><lb ed="R083" n="0359a13"/>微有差别故。极微无别。则觉亦应无别矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815c08"/><lb ed="R083" n="0359a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815c0801">甁瓯等物大小等者。能成极微多少同故。缘彼觉相 <lb ed="X" n="0815c09"/><lb ed="R083" n="0359a15"/>应无差别。若谓彼形物相别故觉相别者。理亦不然。 <lb ed="X" n="0815c10"/><lb ed="R083" n="0359a16"/>项等别形。唯在甁等假法上有。非极微故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815c11"/><lb ed="R083" n="0359a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815c1101">此重释颂義也。谓若执识缘极微和集而生。则凡 <lb ed="X" n="0815c12"/><lb ed="R083" n="0359a18"/>甁瓯等物。其大小若平等者。彼能成之极微多少 <lb ed="X" n="0815c13"/><lb ed="R083" n="0359b01"/>决定同故。即缘彼二物之觉相。亦应更无差别。且 <lb ed="X" n="0815c14"/><lb ed="R083" n="0359b02"/>如有一个甁。重一斤许。乃用若干极微和集而成。 <lb ed="X" n="0815c15"/><lb ed="R083" n="0359b03"/>复有一瓯。亦重斤许。亦用若干极微和集而成。则 <lb ed="X" n="0815c16"/><lb ed="R083" n="0359b04"/>能成此二物之极微多少既同。将能缘此二物之 <lb ed="X" n="0815c17"/><lb ed="R083" n="0359b05"/>觉相亦应无别矣。若谓彼形物相别故而令觉相 <lb ed="X" n="0815c18"/><lb ed="R083" n="0359b06"/>别者。理亦不然。以项腹等种种别形。唯在甁瓯等 <lb ed="X" n="0815c19"/><lb ed="R083" n="0359b07"/>假法上有。非可谓极微有差别故。既极微多少和 <lb ed="X" n="0815c20"/><lb ed="R083" n="0359b08"/>集无别。则觉相亦应无别。觉相既有差别。则不以 <lb ed="X" n="0815c21"/><lb ed="R083" n="0359b09"/>极微和集为所缘明矣。</p><p xml:id="pX51p0815c2110" cb:place="inline">△二约极微差别破。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815c22"/><lb ed="R083" n="0359b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0815c2201">彼不应执极微亦有差别形相。所以者何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0815c23"/><lb ed="R083" n="0359b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0815c2301">上<anchor xml:id="nkr_note_add_0815c2301" n="0815c2301"/><anchor xml:id="beg0815c2301" n="0815c2301"/>已<anchor xml:id="end0815c2301"/>发明极微和集无别。觉应无别。恐彼转计极 <lb ed="X" n="0815c24"/><lb ed="R083" n="0359b12"/>微亦有差别。故令觉相差别。乃征起而破斥之。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0816a" n="0816a"/> <lb ed="X" n="0816a01"/><lb ed="R083" n="0359b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816a0101">极微量等故。形别唯在假。析彼至极微。彼觉定捨故。 <lb ed="X" n="0816a02"/><lb ed="R083" n="0359b14"/>非甁瓯等能成极微有形量别。捨微圆相。故知别形 <lb ed="X" n="0816a03"/><lb ed="R083" n="0359b15"/>在假非实。又形别物析至极微。彼觉定捨。非靑等物 <lb ed="X" n="0816a04"/><lb ed="R083" n="0359b16"/>析至极微。彼觉可捨。由此形别唯世俗有。非如靑等 <lb ed="X" n="0816a05"/><lb ed="R083" n="0359b17"/>亦在实物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816a06"/><lb ed="R083" n="0359b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816a0601">先擧颂。次释成也。释云。非可谓甁瓯等之能成极 <lb ed="X" n="0816a07"/><lb ed="R083" n="0360a01"/>微亦有形量差别。而遂捨其微圆之相。故知项腹 <lb ed="X" n="0816a08"/><lb ed="R083" n="0360a02"/>等种种别形。但在假法。非在实法。此中且权指极 <lb ed="X" n="0816a09"/><lb ed="R083" n="0360a03"/>微为实法也。又形别物。假使析至极微。则彼形别 <lb ed="X" n="0816a10"/><lb ed="R083" n="0360a04"/>之觉决定即捨。譬如一甁一瓯。同时打得粉碎。则 <lb ed="X" n="0816a11"/><lb ed="R083" n="0360a05"/>决不起甁瓯之觉。亦决不可分别谁是甁之极微。 <lb ed="X" n="0816a12"/><lb ed="R083" n="0360a06"/>谁是瓯之极微矣。若靑黄等物。纵使析至极微。靑 <lb ed="X" n="0816a13"/><lb ed="R083" n="0360a07"/>仍觉靑。黄仍觉黄。非可谓彼觉亦捨也。由此形别 <lb ed="X" n="0816a14"/><lb ed="R083" n="0360a08"/>唯世俗有。非如靑等亦在实物。世俗有。即四俗谛 <lb ed="X" n="0816a15"/><lb ed="R083" n="0360a09"/>中之假名无实谛所摄。不能为缘生眼等识。但是 <lb ed="X" n="0816a16"/><lb ed="R083" n="0360a10"/>第六意识所缘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0816a1601" n="0816a1601"/><anchor xml:id="beg0816a1601" n="0816a1601"/>已<anchor xml:id="end0816a1601"/>。实物。即四俗谛中之随事差 <lb ed="X" n="0816a17"/><lb ed="R083" n="0360a11"/>别谛。亦四真谛中之体用显现谛。今靑黄等色。正 <lb ed="X" n="0816a18"/><lb ed="R083" n="0360a12"/>是眼识自所变之相分。名为性境。故云亦在实物。 <lb ed="X" n="0816a19"/><lb ed="R083" n="0360a13"/>然亦在二字。意显靑等名言。便非实物。靑等体相。 <lb ed="X" n="0816a20"/><lb ed="R083" n="0360a14"/>是识所变。乃为实物耳。二破诸转计竟。</p><p xml:id="pX51p0816a2016" cb:place="inline">△三结非 <lb ed="X" n="0816a21"/><lb ed="R083" n="0360a15"/>外色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816a22"/><lb ed="R083" n="0360a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816a2201">是故五识所缘缘体。非外色等。其理极成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816a23"/><lb ed="R083" n="0360a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816a2301">既不可以极微为所缘缘。又不可以和合为所缘 <lb ed="X" n="0816a24"/><lb ed="R083" n="0360a18"/>缘。既不可以极微之和集相为所缘缘。又不可以 <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0816b" n="0816b"/> <lb ed="X" n="0816b01"/><lb ed="R083" n="0360b01"/>极微之和集位为所缘缘。则所执心外色等。岂有 <lb ed="X" n="0816b02"/><lb ed="R083" n="0360b02"/>可作所缘缘体者哉。唯识论云。许有极微。尙致此 <lb ed="X" n="0816b03"/><lb ed="R083" n="0360b03"/>失。况无识外真实极微。此之谓也。以上即是真能 <lb ed="X" n="0816b04"/><lb ed="R083" n="0360b04"/>破竟。是故结云其理极成。</p><p xml:id="pX51p0816b0411" cb:place="inline">△二申正義二。初正成 <lb ed="X" n="0816b05"/><lb ed="R083" n="0360b05"/>立内所缘缘是有。二兼成立增上缘依不无。三结 <lb ed="X" n="0816b06"/><lb ed="R083" n="0360b06"/>唯内境。初中二。初正立。二释疑。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816b07"/><lb ed="R083" n="0360b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816b0701">彼所缘缘岂全不有。非全不有。若尔。云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816b08"/><lb ed="R083" n="0360b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816b0801">此设为问答以征起也。问曰。若如上破。极微和合 <lb ed="X" n="0816b09"/><lb ed="R083" n="0360b09"/>俱不可以作所缘缘。则彼五识之所缘缘。岂全不 <lb ed="X" n="0816b10"/><lb ed="R083" n="0360b10"/>有耶。答曰。非全不有。又设问曰。若尔。外色既非所 <lb ed="X" n="0816b11"/><lb ed="R083" n="0360b11"/>缘缘体。则汝所谓有所缘缘。毕竟云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816b12"/><lb ed="R083" n="0360b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816b1201">内色如外现。为识所缘缘。许彼相在识。及能生识故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816b13"/><lb ed="R083" n="0360b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816b1301">此先擧颂答也。内色者。谓识所变之相分色。如外 <lb ed="X" n="0816b14"/><lb ed="R083" n="0360b14"/>现者。谓本不在心外。由众生不了心体从来无外。 <lb ed="X" n="0816b15"/><lb ed="R083" n="0360b15"/>妄认四大为自身相。妄认心在色身之内。故于自 <lb ed="X" n="0816b16"/><lb ed="R083" n="0360b16"/>识所现之色。有似乎在外也。即此似如外现之内 <lb ed="X" n="0816b17"/><lb ed="R083" n="0360b17"/>色。为眼等识之所缘缘。许彼相在识。有所缘義。及 <lb ed="X" n="0816b18"/><lb ed="R083" n="0360b18"/>能生识。复有缘義故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816b19"/><lb ed="R083" n="0361a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816b1901">外境虽无。而有内色似外境现。为所缘缘。许眼等识 <lb ed="X" n="0816b20"/><lb ed="R083" n="0361a02"/>带彼相故。及从彼生。具二義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816b21"/><lb ed="R083" n="0361a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816b2101">此重释颂義也。外境虽无。谓从来心外无法也。似 <lb ed="X" n="0816b22"/><lb ed="R083" n="0361a04"/>外境现。谓随情假说为外也。带彼相。即是具所缘 <lb ed="X" n="0816b23"/><lb ed="R083" n="0361a05"/>義。从彼生。即是复具缘義。二義无缺。故是真能立 <lb ed="X" n="0816b24"/><lb ed="R083" n="0361a06"/>矣。</p><p xml:id="pX51p0816b2402" cb:place="inline">△二释疑又二。初疑问。二答释。今初。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0816c" n="0816c"/> <lb ed="X" n="0816c01"/><lb ed="R083" n="0361a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816c0101">此内境相既不離识。如何俱起能作识缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c02"/><lb ed="R083" n="0361a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816c0201">既是俱起。便无先後。云何能作生识之缘。故疑问 <lb ed="X" n="0816c03"/><lb ed="R083" n="0361a09"/>也。</p><p xml:id="pX51p0816c0302" cb:place="inline">△二答释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c04"/><lb ed="R083" n="0361a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816c0401">决定相随故。俱时亦作缘。或前为後缘。引彼功能故。 <lb ed="X" n="0816c05"/><lb ed="R083" n="0361a11"/>境相与识。定相随故。虽俱时起。亦作识缘。因明者说。 <lb ed="X" n="0816c06"/><lb ed="R083" n="0361a12"/>若此与彼有无相随。虽俱时生。而亦得有因果相故。 <lb ed="X" n="0816c07"/><lb ed="R083" n="0361a13"/>或前识相。为後识缘。引本识中生似自果功能令起。 <lb ed="X" n="0816c08"/><lb ed="R083" n="0361a14"/>不违理故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c09"/><lb ed="R083" n="0361a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816c0901">亦先擧颂。次释成也。内心境相。与能缘之识决定 <lb ed="X" n="0816c10"/><lb ed="R083" n="0361a16"/>相随。故虽俱时而起。亦得与识作缘。如因明论师 <lb ed="X" n="0816c11"/><lb ed="R083" n="0361a17"/>所说。若此法与彼法。有则俱有。无则俱无。有无相 <lb ed="X" n="0816c12"/><lb ed="R083" n="0361a18"/>随者。虽复俱时而生。而此有故彼有。则此即为因 <lb ed="X" n="0816c13"/><lb ed="R083" n="0361b01"/>相。彼即为果相故。此释上二句颂義也。又或前识 <lb ed="X" n="0816c14"/><lb ed="R083" n="0361b02"/>之相分。得为後识之生缘。以五识现行相分。熏于 <lb ed="X" n="0816c15"/><lb ed="R083" n="0361b03"/>本识。则能引彼本识中生似自果之功能令起。亦 <lb ed="X" n="0816c16"/><lb ed="R083" n="0361b04"/>不违正理故。此释下二句颂義也。生似自果功能。 <lb ed="X" n="0816c17"/><lb ed="R083" n="0361b05"/>指五净色根。能生现行五识。故名所生之五识为 <lb ed="X" n="0816c18"/><lb ed="R083" n="0361b06"/>似目果。名能生之五根以为功能。初正成立内所 <lb ed="X" n="0816c19"/><lb ed="R083" n="0361b07"/>缘缘是有竟。</p><p xml:id="pX51p0816c1906" cb:place="inline">△二兼成立增上缘依不无二。初设 <lb ed="X" n="0816c20"/><lb ed="R083" n="0361b08"/>问擧颂。二以论释成。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c21"/><lb ed="R083" n="0361b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816c2101">若五识生唯缘内色。如何亦说眼等为缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c22"/><lb ed="R083" n="0361b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816c2201">此引契经眼色为缘生于眼识等義而设问也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c23"/><lb ed="R083" n="0361b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0816c2301">识上色功能。名五根应理。功能与境色。无始互为因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0816c24"/><lb ed="R083" n="0361b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0816c2401">此先以颂略答也。谓第八识上色之功能。名为五 <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0817a" n="0817a"/> <lb ed="X" n="0817a01"/><lb ed="R083" n="0361b13"/>根。应于正理。即此功能。与彼相分境色。无始以来 <lb ed="X" n="0817a02"/><lb ed="R083" n="0361b14"/>常互为因。互相熏生也。</p><p xml:id="pX51p0817a0210" cb:place="inline">△二以论释成二。初释前 <lb ed="X" n="0817a03"/><lb ed="R083" n="0361b15"/>二句。次释後二句。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817a04"/><lb ed="R083" n="0361b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0817a0401">以能发识。比知有根。此但功能。非外所造。故本识上。 <lb ed="X" n="0817a05"/><lb ed="R083" n="0361b17"/>五色功能。名眼等根。亦不违理。功能发识。理无别故。 <lb ed="X" n="0817a06"/><lb ed="R083" n="0361b18"/>在识在馀。虽不可说。而外诸法理非有故。定应许此 <lb ed="X" n="0817a07"/><lb ed="R083" n="0362a01"/>在识非馀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817a08"/><lb ed="R083" n="0362a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0817a0801">五净色根。非是现量所得。以其能发识故。比量而 <lb ed="X" n="0817a09"/><lb ed="R083" n="0362a03"/>知有根。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0817a0901" n="0817a0901"/><anchor xml:id="beg0817a0901" n="0817a0901"/>但<anchor xml:id="end0817a0901"/>第八识相分上之功能。非是心外别 <lb ed="X" n="0817a10"/><lb ed="R083" n="0362a04"/>有八法所造。故本识上五种净色功能。名为眼等 <lb ed="X" n="0817a11"/><lb ed="R083" n="0362a05"/>五根。亦不违理。唯此功能。能发五识。理无心外之 <lb ed="X" n="0817a12"/><lb ed="R083" n="0362a06"/>别法故。然五根既是比知。不是现量。故在识在馀。 <lb ed="X" n="0817a13"/><lb ed="R083" n="0362a07"/>俱不可说。而心外诸法理非有故。定应许此功能。 <lb ed="X" n="0817a14"/><lb ed="R083" n="0362a08"/>决在识而非馀也。</p><p xml:id="pX51p0817a1408" cb:place="inline">△次释後二句又二。初正释。二 <lb ed="X" n="0817a15"/><lb ed="R083" n="0362a09"/>辩一异。今初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817a16"/><lb ed="R083" n="0362a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0817a1601">此根功能与前境色。从无始际辗转为因。谓此功能 <lb ed="X" n="0817a17"/><lb ed="R083" n="0362a11"/>至成熟位。生现识上五内境色。此内境色。复能引起 <lb ed="X" n="0817a18"/><lb ed="R083" n="0362a12"/>异熟识上五根功能。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817a19"/><lb ed="R083" n="0362a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0817a1901">言此第八识上五根功能。与前所说五识相分境 <lb ed="X" n="0817a20"/><lb ed="R083" n="0362a14"/>色。从无始际。辗转为因。何以知之。谓此本识中所 <lb ed="X" n="0817a21"/><lb ed="R083" n="0362a15"/>有功能。至于成熟位时。则能生现行五识上之五 <lb ed="X" n="0817a22"/><lb ed="R083" n="0362a16"/>种内相分境色。即此五识内相分境色。复能熏于 <lb ed="X" n="0817a23"/><lb ed="R083" n="0362a17"/>本识。引起异熟识上五根功能。故云无始互为因 <lb ed="X" n="0817a24"/><lb ed="R083" n="0362a18"/>也。</p><p xml:id="pX51p0817a2402" cb:place="inline">△二辩一异。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0831.0817b" n="0817b"/> <lb ed="X" n="0817b01"/><lb ed="R083" n="0362b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0817b0101">根境二色。与识一异。或非一异。随乐应说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817b02"/><lb ed="R083" n="0362b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0817b0201">五根净色及本质境色。是第八识之相分。前五识 <lb ed="X" n="0817b03"/><lb ed="R083" n="0362b03"/>所缘缘境色。是前五识之相分。相见不離自证体 <lb ed="X" n="0817b04"/><lb ed="R083" n="0362b04"/>故。故可说一。所缘不是能缘。亦可说异。又相见差 <lb ed="X" n="0817b05"/><lb ed="R083" n="0362b05"/>别故非一。不離自证故非异。又因果体用。亦非一 <lb ed="X" n="0817b06"/><lb ed="R083" n="0362b06"/>异。故既达诸法本无实性。便可随乐应说也。二兼 <lb ed="X" n="0817b07"/><lb ed="R083" n="0362b07"/>成立增上缘依不无竟。</p><p xml:id="pX51p0817b0710" cb:place="inline">△三结唯内境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817b08"/><lb ed="R083" n="0362b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0817b0801">如是诸识。唯内境相为所缘缘。理善成立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817b09"/><lb ed="R083" n="0362b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0817b0901">诸识。且指前五识言。内境相。即指各识自所变现 <lb ed="X" n="0817b10"/><lb ed="R083" n="0362b10"/>之相分言。既五识不缘外境。则第六识至七八识。 <lb ed="X" n="0817b11"/><lb ed="R083" n="0362b11"/>皆无心外所缘缘境明矣。故云理善成立。即所谓 <lb ed="X" n="0817b12"/><lb ed="R083" n="0362b12"/>真能立也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0817b13"/><lb ed="R083" n="0362b13"/> <lb ed="X" n="0817b14"/><lb ed="R083" n="0362b14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>观所缘缘论直解<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0815a1701" to="#end0815a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0815a2201" to="#end0815a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0815b1701" to="#end0815b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0815c2301" to="#end0815c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0816a1601" to="#end0816a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0817a0901" to="#end0817a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0815a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0815a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0815a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0815a2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0815b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0815b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0815c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0815c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0816a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0816a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0817a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0817a0901">但【CB】，但【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>